Ix-Xjenza u d-Diplomazija mill-perspettiva tad-Diżarm.

Miktub Minn Matthew Attard, Data Set 02, 2020
 

Id-Diplomazija tax-Xjenza mhix fenomenu ġdid, iżda wieħed li kiseb importanza addizzjonali matul is-snin riċenti minħabba d-dimensjoni xjentifika evidenti fl-isfidi globali ta’ bħalissa. L-aktar definizzjoni estiża tirreferi għad-Diplomazija tax-Xjenza bħala waħda maqsuma fi tlett dimensjonijiet distinti iżda relatati. L-ewwel nett, Ix-Xjenza fid-Diplomazija: fejn l-għerf u l-evidenza xjentifika jiġu użati biex jiggwidaw u jappoġġjaw il-miri tal-Politika Barranija. It-tieni, id-Diplomazija għax-Xjenza: fejn riżorsi u xogħol diplomatiku jiġu utilizzati sabiex tkun iffaċilitata il-koperazzjoni Teknika u Xjentifika fuq bażi internazzjonali. Fl-aħħar, ix-Xjenza għad-Diplomazija: fejn koperazzjoni xjentifika tintuża bħala sors ta’ ġibda u ammirazzjoni politika bejn ċertu pajjiżi sabiex isaħħu r-relazzjonijiet esterni tagħhom. Mill-perspettiva tax-xogħol diplomatiku ta’ Malta fid-Diżarm, l-ewwel żewġ dimensjonijiet tad-definizzjoni huma l-aktar relevanti. Tabilħaqq, Malta tipparteċipa f’diversi għaqdiet internazzjonali relatati mad-Diżarm li jutiliżżaw ix-xjenza sabiex jiggwidaw il-Politika Barranija u/jew jiffaċilitaw il-koperazzjoni teknika, filwaqt li ssegwi mill-qrib ukoll l-iżviluppi xjentifiċi u teknoloġiċi fl-armi. 

 

L-oqsma tax-Xjenza u d-Diplomazija huma ferm għal qalb l-Organizzazzjoni Komprensiva tat-Trattat għall-Projbizzjoni tat-Testijiet Nukleari (CTBTO), li fasslet għanqbuta ta’ aktar minn 300 stazzjon ta’ sorveljanza. Dawn l-istazzjonijiet jagħmluha possibli li nantiċipaw diżastri naturali bħal terremoti. Barra minn hekk, l-istazzjonijiet jagħtu indikazzjoni f’każ ta’ splużonijiet artifiċalji. Pereżempju, t-testijiet Nukleari kollha li għamlet il-Korea ta’ Fuq fl-aħħar snin ġew maqbuda u mikxufa minn dawn l-istess stazzjonijiet permezz tal-vibrazzjonijiet sismiċi maħluqa mit-testijiet. Malta tgawdi minn relazzjonijiet eċċellenti ma din l-għaqda u s-Segretarju Eżekuttiv Lassina Zerbo żar Malta darbtejn riċentament.

 

L-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija Atomika (IAEA), bħala ‘’l-Għassiesa tal-Affarijiet Nukleari’’ tan-Nazzjonijiet Magħquda, twettaq il-verifiki tagħha sabiex tagħmel żgur li Stati Membri ikunu konformi mal-obligazzjonijiet legali stipulati fi trattati internazzjonali, iġifieri li ma jagħmlux użu minn materjal, enerġija, u teknoloġija Nukleari għal skopijiet Militari. Madankollu, l-IAEA għandha kemm dimensjoni Politika u kemm waħda teknika. B’hekk, permezz tal-‘’Programm ta’ Kooperazzjoni Teknika’’, l-IAEA tittrasferixxi t-teknoloġija nukleari għal għand Stati Membri, u tgħinhom sabiex jameljoraw s-sigurtà nukleari u radjoattiva madwar id-dinja. Riċentament, Malta iffirmat il-‘’Qafas ta’ Programm Nazzjonali 2018-2023’’ mal-IAEA. Il-proġetti ġewwa fiħ ser jiffukaw fuq l-oqsma ta’ Qafas ta’ Sigurtà, s-Saħħa Umana, il-Wirt Kulturali, u l-Ilma u l-Ambjent, li ġew identifikati bħala prioritajiet Maltin.

 

Waħda mill-funzjonijiet tal-Organizzazzjoni għall-Projbizzjoni tal-Armi Kimiċi (OPCW) hi li twettaq investigazzjonijiet formali jekk ikun hemm allegazzjonijiet ta’ użu ta’ armi kimiċi. Dawn l-investigazzjonijiet huma ta’ natura xjentifika u jservu sabiex jiġi stabillit jekk hux vera li armi kimiċi kienu użati f’xi teritorju speċifiku. Ta’ min isemmi li Malta iffurmat parti mill-Kunsill Eżekuttiv tal-OPCW bejn Mejju tal-2018 u Mejju tal-2020. Tul dan il-perjodu, Malta dejjem appoġġjat missjonijiet investigattivi ta’ dan it-tip.


Fl-aħħar iżda mhux l-inqas, Malta issegwi mill-qrib l-iżviluppi teknoloġiċi rigward Sistemi ta’ Armi Awtonomi Letali (LAWS). L-isforzi diplomatiċi lejn kontroll ta’ armi ta’ din l-għamla jirrikjedu l-appoġġ ta’ livell għoli ta’ għerf xjentifiku u metodi ta’ analiżi inter-dixxiplinarji. Dan għaliex dawn l-armi ilaqqaw flimkien l-oqsma tal-Intelliġenza Artifiċjali, il-Bio-teknoloġija, l-istudji Ċibernetiċi,  it-teknoloġija tal-Missili, ‘’Quantum Computing’’, l-ispazju. B’rabta ma’ dan,  Malta iparteċipat f’LAWS Forum li ġab flimkien Diplomatiċi, Uffiċjali Militari, Imprendituri, u Xjenzati Esperti. Dibattitu importanti ħafna f’dan ir-rigward jitkellem fuq il-livell ta’ kontroll Uman fuq dawn is-sistemi u l-implikazzjonijiet legali u umanitarji li dan iġib miegħu.

 

Kif wieħed jista’ josserva, d-Diplomazija tax-Xjenza tgħin sabiex Malta tilħaq il-miri politiċi tagħha; li tibbenefika mit-teknoloġija nukleari u li tappoġġja il-kisba ta’ diżarm globali. Madankollu, d-Diplomazija tax-Xjenza hija ukoll kruċjali fil-battalja kontra sfidi internazzjonali oħra bħal Governanza tal-Oċeani, it-Terroriżmu Ċibernetiku, u t-Tibdil fil-Klima, li ġie msejjaħ ‘’ l-għerq tal-isfidi tas-sigurtà kollha. ‘’


1.png
2.png




Matthew Attard
Second Secretary
Global Issues – Disarmament, Nuclear Non-Proliferation, and Arms Export Controls.